Lug'at (dictionary)

Python lug'ati (dictionary) ro'yxat yoki tuple'dan farq qiladi: u kalit-qiymat (key-value) juftliklarini saqlaydi. Har bir kalit o'z qiymatidan ikki nuqta (:) bilan ajratiladi, elementlar vergul bilan ajratiladi va hammasi {} ichida yoziladi. Bo'sh dictionary {} ko'rinishida yaratiladi.

Dictionary kalitlari turli turlarda bo'lishi mumkin, lekin kalit o'zgarmas (immutable) tur bo'lishi kerak (masalan, satr, son yoki tuple).

Python dictionary ichidan qiymat olish

Dictionary elementlarini olish uchun [] ichida kalit yoziladi. Oddiy misol:

O'zgaruvchini dict deb nomlamang — bu Python'ning o'rnatilgan dict() funksiyasini berkitib qo'yadi. Ma'noli nom ishlating:

# Python'da dictionary yaratish misoli

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7, 'Class': 'First'}
print("person['Name']: ", person['Name'])
print("person['Age']: ", person['Age'])

get() bilan xavfsiz murojaat

Mavjud bo'lmagan kalitni [] orqali o'qish KeyError keltirib chiqaradi. get() metodi buning o'rniga None yoki siz tanlagan standart qiymatni qaytaradi, shu sababli xavfsizroq:

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7}

print(person.get('Name'))          # Zara
print(person.get('City'))          # None
print(person.get('City', 'N/A'))   # N/A

Kalit mavjudligini tekshirish

Kalitga murojaat qilishdan oldin uni tekshirish uchun in operatoridan foydalaning:

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7}

print('Name' in person)       # True
print('City' in person)       # False
print('City' not in person)   # True

Dictionary bo'ylab aylanish

Kalitlar, qiymatlar yoki bir vaqtning o'zida kalit-qiymat juftliklari bo'ylab aylanishingiz mumkin:

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7, 'Class': 'First'}

for key in person:                 # standart holatda kalitlar
    print(key)

for value in person.values():      # qiymatlar
    print(value)

for key, value in person.items():  # kalit va qiymat birga
    print(key, "->", value)

Python dictionary qiymatlarini yangilash

Dictionary'ni yangi kalit-qiymat qo'shish, mavjud kalit qiymatini o'zgartirish yoki elementni o'chirish orqali yangilash mumkin:

# Python dictionary'ni yangilash

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7, 'Class': 'First'}
person['Age'] = 8  # Mavjud qiymatni o'zgartirish
person['School'] = "High School"  # Yangi element qo'shish

print("person['Age']: ", person['Age'])
print("person['School']: ", person['School'])

Python dictionary elementlarini o'chirish

Dictionary ichidan alohida elementlarni o'chirish, hammasini tozalash yoki butun dictionary'ni o'chirish mumkin.

Butun dictionary'ni o'chirish uchun del buyrug'i ishlatiladi. Misol:

# Python dictionary'dan o'chirish misoli

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7, 'Class': 'First'}

del person['Name']  # bitta elementni kalit bo'yicha o'chirish
print("'Name' o'chirilgandan keyin: ", person)

person.clear()  # barcha elementlarni tozalash (bo'sh dictionary qoladi)
print("clear() dan keyin: ", person)

del person  # dictionary obyektini butunlay o'chirish
# Shu qatordan keyin `person` ga murojaat qilish NameError beradi.

Python dictionary uchun o'rnatilgan funksiyalar

Python'da dictionary uchun quyidagi o'rnatilgan funksiyalar mavjud:

Python dictionary uchun o'rnatilgan metodlar

Python'da dictionary uchun quyidagi o'rnatilgan metodlar mavjud: