Tutorial Material

Lug'at (dictionary)

Share to
Python lug'at (dictionary) ma'lumot turi

Python dictionary list yoki tuple'dan farq qiladi, chunki u kalit-qiymat (key-value) juftliklarini saqlaydi. Har bir kalit o'z qiymatidan ikki nuqta (:) bilan ajratiladi, elementlar vergul bilan ajratiladi va hammasi {} ichida bo'ladi. Bo'sh dictionary {} ko'rinishida yoziladi.

Dictionary kalitlari istalgan turda bo'lishi mumkin, lekin kalit o'zgarmas (immutable) tur bo'lishi kerak (masalan, string, son yoki tuple).

Python dictionary ichidan qiymat olish

Dictionary elementlarini olish uchun [] ichida kalit yoziladi. Oddiy misol:

O'zgaruvchini dict deb nomlamang — bu Python'ning o'rnatilgan dict() funksiyasini berkitib qo'yadi. Ma'noli nom ishlating:

# Python'da dictionary yaratish misoli

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7, 'Class': 'First'}
print("person['Name']: ", person['Name'])
print("person['Age']: ", person['Age'])

Python dictionary qiymatlarini yangilash

Dictionary'ni yangi kalit-qiymat qo'shish, mavjud kalit qiymatini o'zgartirish yoki elementni o'chirish orqali yangilash mumkin:

# Python dictionary'ni yangilash

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7, 'Class': 'First'}
person['Age'] = 8  # Mavjud qiymatni o'zgartirish
person['School'] = "High School"  # Yangi element qo'shish

print("person['Age']: ", person['Age'])
print("person['School']: ", person['School'])

Python dictionary elementlarini o'chirish

Dictionary ichidan alohida elementlarni o'chirish, hammasini tozalash yoki butun dictionary'ni o'chirish mumkin.

Butun dictionary'ni o'chirish uchun del statement ishlatiladi. Misol:

# Python dictionary'dan o'chirish misoli

person = {'Name': 'Zara', 'Age': 7, 'Class': 'First'}

del person['Name']  # bitta elementni kalit bo'yicha o'chirish
print("'Name' o'chirilgandan keyin: ", person)

person.clear()  # barcha elementlarni tozalash (bo'sh dictionary qoladi)
print("clear() dan keyin: ", person)

del person  # dictionary obyektini butunlay o'chirish
# Shu qatordan keyin `person` ga murojaat qilish NameError beradi.

Python dictionary uchun o'rnatilgan funksiyalar

Python'da dictionary uchun quyidagi o'rnatilgan funksiyalar mavjud:

Python funksiyasi Izoh
len(dict) Dictionary uzunligini qaytaradi (elementlar soni).
str(dict) Dictionary'ning chop etiladigan string ko'rinishini beradi
type(variable) Berilgan o'zgaruvchining turini qaytaradi. Agar dictionary bo'lsa, dictionary turini qaytaradi.

Python dictionary uchun o'rnatilgan metodlar

Python'da dictionary uchun quyidagi o'rnatilgan metodlar mavjud:

Python metodi Izoh
dict.clear() Dictionary'ning hamma elementlarini o'chiradi
dict.copy() Dictionary'ning yuzaki nusxasini (shallow copy) qaytaradi
dict.fromkeys() Ketma-ketlikdan (seq) kalitlar olib, qiymatlarni berilgan qiymatga o'rnatib yangi dictionary yaratadi
dict.get(key, default=None) key bo'yicha qiymatni qaytaradi yoki topilmasa default
dict.items() (kalit, qiymat) juftliklarining view'ini qaytaradi
dict.keys() Kalitlarning view'ini qaytaradi
dict.setdefault(key, default=None) get() ga o'xshaydi, lekin key bo'lmasa dict[key]=default qiladi
dict.update(dict2) dict2 dagi kalit-qiymat juftliklarini dictionary'ga qo'shadi
dict.values() Qiymatlarning view'ini qaytaradi

Edit this tutorial

Oxirgi yangilangan: 15-iyun, 2026