Sikllari

Odatda dasturdagi operatorlar yuqoridan pastga, ketma-ket bajariladi. Ammo ko'pincha bir xil kod blokini ko'p marta bajarish kerak bo'ladi — ro'yxatdagi har bir element uchun yoki biror shart yolg'on bo'lguncha. Buni qo'lda yozish sekin va xatolarga moyil bo'lardi. Sikllar (loop) ishni avtomatik takrorlash imkonini beradi.

Python'da ikkita sikl operatori bor:

• while sikli — shart True bo'lib turguncha takrorlaydi.
• for sikli — ketma-ketlikdagi har bir element uchun bir marta takrorlaydi.

Shuningdek, bir siklni ikkinchisining ichiga joylashtirishingiz (ichma-ich sikl) va istalgan siklni break, continue hamda ixtiyoriy else bloki bilan boshqarishingiz mumkin.

while sikli

while sikli sharti True bo'lib turganda o'z tanasini qayta-qayta bajaradi. Sikl ichida biror narsa oxir-oqibat shartni yolg'onga aylantirishiga ishonch hosil qiling, aks holda u cheksiz takrorlanadi.

count = 0
while count < 5:
    print("The count is:", count)
    count = count + 1

print("Good bye!")

for sikli

for sikli istalgan ketma-ketlikning elementlari bo'ylab yuradi — list, tuple, string, set yoki dict.

numbers = [1, 2, 3, 4, 5]
for x in numbers:
    print(x)

fruits = ["pineapple", "apple", "orange"]
for food in fruits:
    print("I like to eat", food)

Satr — bu belgilar ketma-ketligi, shuning uchun uni to'g'ridan-to'g'ri aylanib chiqishingiz mumkin:

for letter in "Py":
    print(letter)

range() funksiyasi

range() sonlar ketma-ketligini hosil qiladi va biror narsani aniq son marta takrorlashning odatiy usuli hisoblanadi. U uchtagacha argument oladi: range(start, stop, step). stop qiymati kiritilmaydi.

for i in range(5):
    print(i)        # 0 1 2 3 4

for i in range(2, 6):
    print(i)        # 2 3 4 5

for i in range(0, 10, 2):
    print(i)        # 0 2 4 6 8

Indeks bilan aylanish: enumerate()

Pozitsiya va qiymatning ikkalasi ham kerak bo'lganda, hisoblagichni o'zingiz boshqarish o'rniga enumerate() ishlating:

fruits = ["apple", "banana", "cherry"]
for index, fruit in enumerate(fruits):
    print(index, fruit)

break operatori

break siklni darhol to'xtatadi — shart hali True bo'lsa yoki elementlar qolgan bo'lsa ham:

for number in [1, 2, 3, 4, 5]:
    if number == 3:
        break
    print(number)   # 1 2

continue operatori

continue joriy iteratsiyaning qolgan qismini o'tkazib yuboradi va keyingisiga o'tadi:

for number in range(1, 6):
    if number % 2 == 0:
        continue
    print(number)   # 1 3 5

else bloki

Siklda else bloki bo'lishi mumkin, u faqat sikl break'ga uchramay tugaganda ishlaydi. Bu qidiruvga o'xshash sikllar uchun qulay:

for number in [1, 3, 5]:
    if number % 2 == 0:
        print("Found an even number")
        break
else:
    print("No even numbers found")   # bu ishlaydi

pass operatori

Sikl tanasi bo'sh bo'lishi mumkin emas. Hali bajariladigan ish bo'lmasa, joy egallovchi sifatida pass ishlating:

for x in range(3):
    pass   # TODO: keyinroq to'ldirish

Ichma-ich sikl

Python bir siklni ikkinchisining ichiga joylashtirishga ruxsat beradi. Tashqi siklning har bir o'tishida ichki sikl to'liq bajariladi.

Ichma-ich for sikli

# Koordinata juftliklarini chiqarish
for row in range(1, 4):
    for col in range(1, 4):
        print(f"({row},{col})", end=" ")
    print()

Ichma-ich while sikli

# 1..3 ko'paytirish jadvali
row = 1
while row <= 3:
    col = 1
    while col <= 3:
        print(f"{row}x{col}={row * col}", end="  ")
        col += 1
    print()
    row += 1

print("Good bye!")